Njė ndėr krijimtaritė mė tė
lėvruara tė letėrsisė shqiptare, ėshtė edhe POEZIA. Gjini e letėrsisė ku
bota e brendshme, ndjenjat mė sublime, frymėzimi hyjnor... shprehen
pėrmes shkronjave tė cilat krijojnė vargje... vargjet, pastaj, shpalosin
mendime, mendimet krijojnė energji, energjia ndez dritat e dijės, rrezet e
artė tė sė cilės i japin ngrohtėsi zemrės, mendjes dhe shpirtit, e me kėtė,
edhe kuptim dhuratės mė tė shtrenjtė, vetė jetės.
Qė nga Lekė Matrėnga e Pjetėr Budi, kjo energji nuk u ndalė asnjėherė sė
hedhuri farėn e dijės, duke e kultivuar atė me dashurinė mė tė ēiltėr nė
shpirtin e pastėr e fisnik tė popullit shqiptarė. Duke i mposhtur tė gjitha
sfidat e kohės, kjo frymė e shpirtit tė popullit, xixat e saja tė arta, si
njė pishtar i shpresės, u bartėn gojė mė gojė, mendje mė mendje, zemėr mė
zemėr... brez pas brezi... nga kokat mė tė ndritura tė kombit si: Naimi,
Ēajupi, Mjeda, Asdreni, Shiroka... pėr tė vazhduar tek Fishta, Konica, Noli,
Migjeni... e deri nė kohėn tonė, duke u kthyer ai pishtarė nė flakadan tė
pėrhershėm qė tashmė nuk ka forcė nė botė qė mund ta shuaj fuqinė e zjarrit
tė tij...
Dua ta falėnderoj nga zemra mikun tim dhe poetin e mirėnjohur,
ADEM ZAPLLUZHA,
qė me pėrkushtim tė jashtėzakonshėm, vizitorėve tė kėsaj faqeje, por edhe mė
gjerė, do tua prezantoj disa nga poetėt mė tė njohur tė kohės sonė, e me
kėtė, do e plotėsoj e pasuroj edhe mozaikun e mrekullueshėm tė letėrsisė
shqiptare.
(www.sa-kra.ch)

Pėrgatiti:
Adem ZAPLLUZHA
ANTOLOGJI E POEZISĖ MODERNE SHQIPE
ALI R
BERISHA
Hyrje
Ali R Berisha u lind me 20. 7. 1942. Shkollėn fillore ka
krye nė Baran dhe nė Deēan, Gjimnazin nė Pejė, studimet nė Fakultetin
Filozofik - Dega Gjuhė dhe Letėrsi Shqipe, nė Universitetin e Prishtinės.
Vendėsisht ka punuar nė Baran, Prishtinė,
Mitrovicė e kohėve tė fundit nė Gjimnazin Luigj Gurakuqi nė Klinė, prej ku
edhe ka dalė nė pension. Nė fushėn e aktiviteteve kulturore dendurisht e mė
se gjati ėshtė marrė me krijime letrare, gjuhėsore, kritike, publicistike,
si aktivist i lirė dhe si gazetar etj.
Me krijime letrare ka filluar qė nga bankat e
shkollės fillore dhe vazhdon edhe sot e kėsaj dite. Ka qenė dhe vazhdon tė
jetė bashkėpunėtor i tė gjitha revistave dhe gazetave qė janė botuar nė
Prishtinė dhe Shkup, kurse kohėve tė fundit edhe me disa qė botohen nė
Tiranė. Pėrshtypje mė tė mbresėshme i ka lėnė aktiviteti si aktor me
studentėt e Prishtinės nė fillim tė viteve tė 70-ta, kur ėshtė pėrgatitur
dhe shfaqur nga grupi amator i studentėve e nė regjinė e Kristė Berishės,
drama "Trimi i mirė me shokė shumė", e Sulejman Pitarkės, qė ėshtė shfaqur
anembanė Kosovės, nė Maqedoni, nė Mal tė Zi, madje edhe nė Hvar tė Kroacisė,
duke zėnė atje, vendin e dytė nė Festivalin e grupeve amatore nė nivel tė
Jugosllavisė. Nė atė dramė ka luajtur rolin e Engjėllit, truprojes sė
Skėnderbeut.
Nė fushėn e krijimtarisė botuese shfaqet
sheshazi pas ndryshimeve politike nė Kosovė, kur edhe angazhohet nė
pėrkthimin nga gjuha kroate tė disa veprave nga fusha e historisė dhe
aktiviteteve mirėbėrėse. Duke qene bashkėpunėtor aktiv i revistės letrare
Jeta e re, nė vitin 1997, redaksia e kėsaj reviste ia boton veprėn e parė
poetike Poezi me titull nė fund dhe qė nga ajo kohė shfaqet mė dendur me
botimin e veprave (edhe tri vėllime me poezi dhe njė me tregime dhe
monografi), veēse jo vetėm letrare por edhe tė zhanreve tė tjera.
Nė fushėn e gjuhėsisė boton veprėn Fjalorit i
fjalėve tė reja, nė fushėn e aforistikės: Aforizma nga autorė shqiptarė,
vėllimet I, II, III, dhe IV . Kėto dy tė fundit kanė zgjuar kureshtjen e
madhe nė botėn shkencore dhe leximore. Meritojnė njė vėmendje tė veēantė
edhe dhjetėra e dhjetėra artikuj: kronika, analiza nga fusha e drejtshkrimit
nė gjuhėsi, e botimit tė librave, nga sfera pedagogjike, analiza kritike,
pėr fjalėformimin e autorėve shqiptarė, polemika, e tė tjera.
Ka drejtuar revista e publikime revista tė
nxėnėsve dhe studentėve, revistėn lokale Jehona e Dukagjinit nė Klinė, ka
organizuar dhe shfaqur me sukses drama e recitale me anėtarėt e SHKA ve nė
Mitrovicė dhe Klinė.
Me rastin e 100 vjetorit tė pavarėsisė sė
Shqipėrisė dhe tė 70 vjetorit tė lindjes, mė 24. Nėntor 2012 ka botuar
njėherish 4 vepra.
Ėshtė anėtar i Shoqatės sė Shkrimtarėve tė
Kosovės i Shoqatės sė Gjuhėtarėve tė Kosovės dhe i PEGASI Albania.
Ka botuar:
1. Poezi me titull nė fund Jeta e re, Pri.
1997, redaktor Din Mehmeti,
2. Ska mė po e zi Klubi Letrar Vorea Ujko,
Klinė 2005, red. Prend Buzhala,
3. Poezi e lashtore, - Klubi Letrar Vorea Ujko,
Klinė 2008, red. Prend Buzhala,
4. Agu e hap dritaren vetė, Bindi, Pri. 2012,
red. Sylė Osmanaj, Ragip Sylaj
5. Hijet e flladitshme tė diellit, Dukagjini,
Pejė, 2012, red. Prend Buzhala,
6. Fjalor i fjalėve tė reja, Dukagj., Pe.
2006, red. Dr. Qemal Murati, Mr. Bajram Qerimi,
7. Nė bashkėautorėsi me Luz Pėrnokajn: Aforizma
nga autorė Shqiptarė nė katėr vėllime Faik Konica Pri. ; vėllimi I -
2007, vėllimi II, - 2008, vėllimi III 2011, dhe vėllimi IV 2012., red.
Nazmi Rrahmani, recensent Dr. Sabahajdin Cena,
8. Nė bashkautorėsi me Sylė Osmanajn: Monografi
pėr dramėn Trimi i mirė me shokė shumė, Bindi Pri. 2012.
(Vetėshtojca)
E njoh si fat tė mirė pėrcaktimin tim pėr tu
marrė me neologji dhe aforistikė, pasi qė kjo punė imja mė fut nė kontakte
tė dendura me intelektualė tė shumtė, tė cilėt mė ndihmojnė pamasė. Pa ta
as veprat e mia e as adhurimi pėr kėto fusha intelektualo-shkencore nuk do
tė lindnin.
Dy janė projektet e mia afatgjate: Ribotimi i
Fjalorit tė fjalėve tė reja (i plotėsuar tani ėshtė shėnuar materiali per
rreth 20.000 fjalė) dhe vazhdimi i botimit tė vėllimeve tė rinjė me
aforizma. E tė mos i pėrmend edhe veprat e tjera ne dorėshkrim.
JAVĖS SĖ FLAMURIT
I bėra vizitėn Kryekėshtjellės nė Krujė
Kur Rrezejeta e Diellit mė shoqėronte
Kur Kryetrimi shekujbubullues
Kumbimzėrin tutje trojeve lėshonte
Atmadhi nisi tė sogjonte Shqipėrinė
Dhe Bekimin e Nadjes anekėnd ta lėshonte
Kalaja Mėmė mori ta ajroste Historinė
E ngjyrėn e Flamurit nga Gjiri ta mėkonte
I shenjti Atynė Fjalėn e Madhe foli:
Ruajeni ēdo grusht Shqipėsie tė mirė
Hiquni tjerėsh qė djalli tmirat ua voli
Su duhen ata qė sdinė as donė mė mirė!
NIPASHI (NIPI) NDĖR DAJĖ
(Ernesto Sabato-s, qė nga Argjentina erdhi ta
vizitonte Kosovėn nė vitin 1995)
Na erdhi nipashi nga Argjentina,
Njėri nga shumė nipa tanė nėpėr botė
Dhe tha:
Njeriu nuk ėshtė krejt qenie logjike,
Njeriu ėshtė qenie qė vrapon
vrapon si i pavetėdijshėm.
Njeriu vrapon nga njė ekstrem nė tjetrin.
Nipin e kemi shkrimtar.
Nipi ėshtė vėrbuar nga poezia.
Nėna e tij ka qenė bi Shqipėrie.
Paskėsh ardhur njė herė nė gjini
Me tė birin e vogėl pėrdore.
Nė tė kthyer qenka ndalur tė pushonte
Te njė lis nė Shėn Marino
Pėrtej detit.
Dhe nipashi poet tha:
Unė nuk shkruaj
Nuk shkruaj qė tė pėlqehem.
Ai qė mė lexon
Do tė detyrohet
Tė shkundet dhe tė zgjohet.
Oh, sa vuaj te pėrfundimi i veprės!
Nipashi i larglindur
Me shpirt dhe fytyrė shenjtori
Na porositi:
TĖ SHKUNDEMI!
LAPIDARĖT FLASIN BUBULLUESHĖM
Vijmė te varret e heronjve
Te varret e viktimave
Te varret e tė rėnėve
Lapidarė tė rrumbullakėt si diell
Gurvarreza me shikim nga qielli
Si dygishti i nxėnėsit
Qė don ta pyes diēka mėsuesen histori
Atė qė na qėllon afėr
E pyesim me shikime
Vallė, mos kemi gabuar diēka!?
Pyetja qė na bėn tė gjallė kur jemi
Pėr tė gjalluar kur sjemi
E kur shtrihemi nė varrin tonė kur sjemi
Vallė, a do tė na pranojnė varret
Kur tu bashkohemi atyre!
O Zot, mos i trego kujt
Nėse kemi bėrė ndonjė gabim!
Kur i vizitojmė varrezat
Tė rėnėt lėvizin brenda nesh
Na i gėrryejnė zemrat
Me dhembje e krenari
Na bie ndėr mend -
Duhet tė ecim ngadalė
Tė mos i zgjojmė tė rėnėt
Gabova! Ata qenkan tė gjallė
Nuk flasim, nuk mendojmė, nuk qajmė
Heqim kapelėn, pėrulemi, ngrihemi krenar
Qesim hapa e respektit mbrapa
Shikojmė atė tokė rreth kėmbėve
Kryelapidari na jap mėsimkėshillėn e shekujve:
Mbajeni shikimin tė drejtė!
NGJYRA
E pyetėn zogun
- Ēngjyrė dėshiron tė ketė liria?
-Tė kaltėr! tha ai
E pyetėn vashėn
- Ēngjyrė dėshiron tė ketė dashuria?
- Ngjyrėn e djalit! tha ajo
E pyetėn lulen
-Cila ngjyrė ėshtė mė e mirė pėr lulet?
-Ngjyra e aromės, - tha lulja
E pyetėn kėngėtarin
- Ēngjyrė duhet tė ketė liria?
-Liria, tha, duhet ta ketė ngjyrėn e lirisė!
PIKAT NĖ SHI
Pikat nė shi
Shfletim fletėsh tė njė qershie
Hijesorja e oborrit
A thua do tė mund tė shkruaj njė varg
Nga ajo qė po shoh
Nė gjethin e rėnė kaq herėt
Asnjė fjalė
Asnjė zė
Qershia tash do tė mbesė kėtu
Nėse kam nevojė
Mund tė lėviz vetėm unė
Shihen pikla nė shi vese
Fryrė nga njė erė
As e shoh pikėn e shiut si filxhani
as e shikoj gjethin tė gjallė as tė rėnė
as e shikoj erėn kur fryn
Ja: mu bė, sdi se ēka,
Tu shes mend njerėzve
Qė u takoj
MOS LUANI ME EMRA
Ju lutem, mos luani me emra!
Se emri, mė bėhet, ka fuqi magjie.
Mos kėrkoni gjė prej emrave
Faluni nga diēka
Bile nga njė gur themeli.
Nė botė ka mė shumė njerėz se emra
Edhe pse vetėm njerėzit vdesin.
Ēdo gjė vdes pos emrit
Kurrkush nuk vdes me emrin e huaj
Dikujt mė sė gjati i jetojnė eshtrat-
Dikujt emri u jeton nė mishtė
Dikujt emri i jeton nė gjak.
Ca eshtra emrin e lėnė pas
Ca eshtra emrin e marrin me vete.
Dikė e bren vdekja e vet
Dikė e bren vdekja e emrit.
Ka njerėz qė lindin pėr ta bartur emrin!
|